Robert Zetaler, Trafikant, prevod Ljiljana Ilić i Nataša Vukajlović Fischer. Beograd : Buka, 2019. -str.180
Jedno od najvećih čitalačkih otkrića ove godine za mene je austrijski pisac Robert Zetaler. Nakon romana Čitavi život, bildungsromana u ambijentu austrijskih Alpia, Trafikant je urbana, bečka priča. Godina je 1937. kada u Beč stiže sedamnaestogodišnji Franc Huhel. Vremena su nemirna, Hitler jača, a „Austrija je ležala pred njim kao šnicla koja se još puši na tanjiru“. Život mladog Franca postaje kroz niz inicijacija isto tako uzburkan.
Trafika u koj radi kao šegrt centar je dešavanja romana. Preko raznih ljudi koji dolaze po časopise i cigare oslikavaju se žitelji predratnog Beča, a kroz Francove šetnje oživljava slavna evropska prestonica. Osim vlasnika trafike, Ota Trsnjeka, ratnog invalida, sagovornik mladića postaje slavni Sigmund Frojd. Osim što upoznaje gradski život i navike, pored društvenih događaja koje saznaje od ljudi i iz novina, Franc doživljava snažna emotivna i seksualna iskustva sa Čehinjom Aneškom.
Trafikant je i roman o prijateljstvu, a Zetaler nam i ovdje pokazuje kako i dobra i teška vremena pružaju ljudima šansu da izaberu svoj put. Njegovi junaci biraju da budu ljudi kakve god da su posljedice. Većina oko njih, naravno, svoja nedjela pravda teškim vremenima. Postepeno grad zahvata nacististička pomama.
Sasvim originalnog stila, lijepe priče u kojima ima humora i patnje, strasti i očaja, osvajaju čitaoca od prve rečenice. Ima u njima nešto suštinski romaneskno, romani koji se čitaju u dahu, a junaci nastavljaju da žive i nakon posljednje rečenice.
Marjana Đukić